درباره استان

موقعيت، وسعت، جمعيت و نيروي انساني

استان آذربايجان غربي با مساحت 43660 كيلومترمربع كه ميزان 4880 كيلومترمربع آنرا درياچه اروميه پوشانده است (6/2% مساحل كل كشور) در منتهي اليه شمالغرب كشور قرار دارد و با كشورهاي تركيه، عراق و جمهوري نخجوان با داشتن 823 كيلومتر مرز خاكي و آبي همسايه است. در داخل نيز با استانهاي كردستان و آذربايجان شرقي همجوار مي‌باشد.
استان داراي 14 شهرستان، 24 شهر، 36 بخش، 109 دهستان و 3737 روستا و آبادي است.
بر اساس مصوبه سال 1380 هيأت وزيرات از 14 شهرستان تعداد تعداد 9 شهرستان در زمره شهرستانهاي كمتر توسعه يافته كشور و از 36 بخش نيز 34 بخش جزو بخشهاي توسعه نيافته يا كمتر توسعه يافته كشور قرار دارند.
جمعيت استان بر اساس سرشماري سال 1375 معادل 5/2 ميليون نفر بوده كه حدود 2/4% جمعيت كل كشور را تشكيـل مي‌دهد كه حدود 53% در مناطق شهري (كشور 64%) و 47% در مناطق روستائي سكونت دارند. جمعيت استــان از نظر سني نسبت به كل كشور جوانتر است (40% جمعيت افراد كمتر از 15 ساله هستند).
از نظر سطح سواد، درصد باسوادي جمعيت استان نسبت به كل كشور كمتر است بطوريكه در سال 75 نزديك به 69% جمعيت استان باسواد بوده‌اند در حاليكه اين نسبت در كل كشور حدود 80 درصد مي‌باشد. درصد باسوادي زنان استان 59% بوده است كه نسبت به كل كشور (74%) رقم پايين‌تري را نشان مي‌دهد. همچنين نسبت باسوادي روستائيان استان 59% بوده كه در مقايسه با كل كشور (70%) رقم بسيار پايين‌تري است.
جمعيت فعال استان 700 هزار نفر و تعداد بيكاران جوياي كار استان حدود 100 هزار نفر است كه غالباً نيز قشر جوان و بالقوه كار مي‌باشد. نرخ بيكاري در مناطق شهري 1/11% (كل كشور 8/8%) و در مناطق روستائي 6/7% (كل كشور 4/9%) مي‌باشد. سهم زنان در اشتغال استان 4/10% است (كل كشور 1/12%).
از نظر تخصص تنها 4/6% كل شاغلين استان را متخصصين تشكيل مي‌دهد (كل كشور 7/8%).
كل شاغلين در استان 4/4% كل شاغلين كشور را تشكيل مي‌دهد. شاغلين بخش كشاورزي 4/6% ، بخش صنعت 3% ، بخش معدن 9/0% ، ساختمان 5% ، آب و برق و گاز 1/2% و بخش خدمات 8/3% كل شاغلين بخشهاي مربوطه در كشور را تشكيل مي‌دهد.
مردم اين استان به زبانهاي تركي آذري و كردي و اقليت‌هاي مذهبي نيز به زبانهاي آشوري و ارمني و كليمي تكلم مي‌نمايند و اكثريت پيو دين اسلام و داراي مذهب شيعه و سني هستند.

شاخص های تولیدی و اقتصادی

اين استان به لحاظ شرايط طبيعي خاص داراي منابع غني آب و خاك مي‌باشد بطوريكه 66% توليد ناخالص استان را بخش كشاورزي تشكيل داده و 40% جمعيت شاغل نيز در اين بخش فعاليت مي‌كنند.
استان از نظر ميزان توليد سيب درختي، علوفه، تعداد واحد دامي، سطح اراضي زراعي و توليد انگور نسبت به ساير استانهاي كشور بترتيب در رتبه‌هاي اول، دوم، سوم، پنجم و هفتم قرار دارد.
همچنين 6% آبهاي جاري كشور در اين استان قرار دارد.
نيز يك ششم كندوهاي زنبور عسل و 5/8% واحد دامي كشور در اين استان مستقر مي‌باشد و استان به استثناي تخم مرغ در زمينه بقيه توليدات دامي با مازاد مصرف مواجه مي‌باشد.
وجود چشمه‌ها، قنوات، رودخانه‌ها و درياچه‌هاي پشت سدها پتانسيل‌هاي بسيار غني براي پرورش آبزيان گرمابي و سردآبي و تكثير بچه‌ماهي در استان فراهم آورده است.
در ارتباط با مراتع، اين استان با دارا بودن 2/8 % از مراتع خوب كشور در رتبه چهارم قرار دارد. در عين حال كمبود مناطق جنگلي موجب شده است كه استان از اين حيث در رتبه 17 قرار گيرد.
در بخش صنعت، استان جايگاه مطلوب ندارد بطوريكه از نظر كارگاههاي صنعتي 2% كارگاههاي كشور را در اختيار دارد و داراي رتبه چهاردهم است و از نظر شاغلين بخش صنعت نيز در رتبه شانزدهم قرار دارد. در ارتباط با بخش معدن نيز عليرغم وجود معادن نسبتاً غني (2/5% معادن فعال كشور)، ارزش توليدات معدني استان 6/1% كل كشور است (رتبه پانزدهم)، از نظر بازرگاني خارجي نيز استان داراي مزيت‌هاي نسبي فراواني است چرا كه داراي مبادي متعدد ورود و خروج كالا در سطح بين‌المللي است (تعداد 5 گمرك فعال از جمله بازرگان، سرو، پيرانشهر، اروميه) و 7 بازار مشترك مرزي (يك سوم بازارچه‌هاي كشور) و تنها راه ارتباط كشور از طريق زمين و راه‌آهن با اروپا را تأمين مي‌كند و از نظر دسترسي به بازارهاي كشورهاي تازه استقلال يافته شوروي سابق در آسياي ميانه و قفقاز موقعيت منحصر بفردي را داراست.
در زمينه بازرگاني داخلي (صنوف) تعداد واحد صنفي (توليدي، توزيعي، خدماتي، خدمات فني) در سال 80 حدود 72414 واحد است كه 65% آنها داراي پروانه كسب مي‌باشند.

صنايع روستايي:
ـ تعداد پروانه تأسيس صادره تا سال 80 بالغ بر 429 فقره با سرمايه‌گذاري 179 ميليارد ريال و اشتغال 5418 نفر.
ـ تعداد پروانه بهره‌برداري صادره تا سال 80 بالغ بر 201 فقره با سرمايه‌گذاري 58 ميليارد ريال و اشتغال 2900 نفر.

صنايع دستي:
ـ تعداد كارگاه صنايع دستي (صنايع چوب، ريزه كاري، منبت كاري، معرق كاري، فرش دستي) بالغ بر 25128 واحد با ارزش توليدات 63 ميليارد ريال در سال و اشتغال 53270 نفر.

تعاونيها:
ـ تعداد تعاونيهاي تحت پوشش ادارة كل تعاون (توليدي ـ توزيعي ـ خدماتي) بالغ بر 1552 واحد با سرمايه 1856 ميليارد ريال و تعداد عضو تحت پوشش آنها حدود 394087 نفر مي‌باشد.

بودجه و درآمدهاي عمومي:
در بخش مربوط به شاخصهاي بودجه جاري و عمراني نيز در طول سالهاي 73 تا 80 جايگاه استان در حدفاصل رتبه‌هاي 9 تا 11 در نوسان بوده است. در سال 80 آذربايجان غربي با داشتن 8/3% كل اعتبارات كشور (جاري و عمراني) رتبه 10 كشوري را به خود اختصاص داده است.
در بخش درآمدهاي عمومي استان در سال 80 داراي رتبه 12 كشوري است در حاليكه در ارتباط با درآمدهاي حاصل از حق بيمه و درآمدهاي متفرقه داراي رتبه دوم كشوري است.
در بخـش تسهيلات تكليفـي تبصره‌هاي قانون بودجـه در سالهـاي 75 تا 81 استان سهمـي معادل 7/3% كل كشور را به خود اختصاص داده است.

شاخص های زیربنایی

در ارتباط با شاخصهاي آموزش و پرورش وضعيت استان در سطح نامطلوب قرار دارد. از نظر درصد زنان باسواد استان در رتبه 24 كشوري قرار دارد. همچنين نسبت كلاس به ازاء هر 30 نفر دانش‌آموز در كل كشور 1/1 بوده، در استان 1 اعلام شده است (رتبه 22 كشوري).
استان با داشتن 5% سينماهاي كشور داراي رتبه 6 كشوري است و در بخش كتاب‌خانه‌هاي عمومي نيز استان داراي رتبه 11 كشوري است.
از نظر مراكز بهداشتي و درماني به ازاي هر يكصد هزار نفر، استان در رتبه 25، از نظر پزشكان شاغل در وزارت بهداشت و درمان به 10 هزار نفر جمعيت در رتبه 22 و از نظر پزشكان متخصص در رتبه 25 كشوري قرار گرفته است.

شاخص های اموراجتماعی

صنعت و معدن استان «آئينه آمار»

آخرين وضعيت صنعت استان در يك نگاه(پايان سال 1380)

مجوزهاي صنعتي

جواز تاسيس

تعداد (فقره)
1382

ميزان اشتغال(نفر)
34655

ميزان سرمايه گذاري (ميليارد ريال)
7232

پروانه بهره برداري

تعداد (فقره)
1069

ميزان اشتغال(نفر)
22041

ميزان سرمايه گذاري (ميليارد ريال) 1107

پشتيباني صنعتي
جواز تاسيس خدمات مهندسي

     73

پروانه بهره برداري خدمات مهندسي

      6

مراكز تحقيقات صنعتي غير دولتي

جواز تاسيس 7

پروانه تحقيق 2

مراكز تحقيق و توسعه

      32

شهركهاي صنعتي
تعداد
(شهرك الكترونيك)1+13

مساحت(هكتار)

     815

سهم صنعت استان از كل كشور(درصد)

تعداد سرمايه گذاري اشتغال

9/2 7/1 2

سهم طرحهاي صنعتي با پيشرفت فيزيكي بالاي 40درصداستان از كل كشور(درصد)

تعداد

سرمايه گذاري

اشتغال

2/4 4/2 6/2

طرحهاي نيمه تمام با پيشرفت فيزيكي بالاي40%

تعداد(فقره) سرمايه گذاري(ميليارد ريال) اشتغال(نفر)

244 5/725 5355

حداقل اعتبار لازم براي تكميل طرحهاي نيمه تمام استان(ميليارد ريال)

410